کیسه‌ی آب جنین در واقع خونه‌ی کوچولوی بچه‌ست که توی دوران بارداری توش زندگی می‌کنه. این کیسه از دو لایه نازک درست شده و پر از یه مایع شفاف به اسم «مایع آمنیوتیک»ه. همین مایع باعث می‌شه جنین توی رحم راحت شناور بمونه، ضربه‌ای بهش نخوره، دماش ثابت بمونه و اندام‌هاش، مخصوصاً ریه‌ها، خوب رشد کنن. به‌طور خلاصه، کیسه آب یه محیط گرم و امن برای رشد بچه‌ست و هر تغییری توش می‌تونه روی روند بارداری تأثیر بذاره. در ادامه این مقاله از سایت دایه در مورد کیسه ی آب جنین صحبت می کنیم.
عملکرد کیسه آب جنین چطوریه؟
کیسه آب در واقع خونه‌ی کوچولوی جنینه که توی ۹ ماه بارداری توش زندگی می‌کنه. این کیسه از دو تا لایه نازک درست شده: لایه داخلی به اسم آمنیون و لایه بیرونی به اسم کوریون. مایعی که داخل کیسه است بی‌رنگ و بی‌بوست و حدود ۹۸ تا ۹۹ درصد آن از آب تشکیل شده و بقیه شامل مواد معدنی، آنزیم‌ها و سلول‌های جنینی است و بقیه‌ش هم شامل مواد معدنی، سلول‌های جنینی، آنزیم‌ها و هورمون‌هاست. از ماه چهارم به بعد، جنین توی این مایع شناوره و راحت حرکت می‌کنه.
نقش اصلی کیسه آب توی بارداری چیه؟
مراقبت از جنین در برابر ضربه و صداهای مزاحم، حفظ دمای مناسب برای راحتی جنین، جلوگیری از فشار روی بند ناف و فراهم کردن فضای کافی تا جنین بتونه راحت توی کیسه حرکت کنه و اعضای بدنش خوب رشد کنن. غشاهای آمنیون و کوریون مانند یک سد طبیعی از ورود عفونت به داخل کیسه آب جلوگیری می‌کنند. مواد غذایی اصلی جنین از طریق جفت تأمین می‌شود؛ مایع آمنیوتیک نقش تغذیه‌ای اصلی ندارد و فقط در نیمه دوم بارداری با بلعیدن این مایع، رشد دستگاه گوارش جنین تکمیل می‌شود.
پاره شدن کیسه آب یعنی چی؟
وقتی می‌گن کیسه آب پاره شده، یعنی غشای آمنیوتیک شکسته. این اتفاق موقع شروع زایمان یا در حین زایمان می‌افته. بعد از پاره شدنش، یه مایع گرم، بی‌رنگ و بی‌بو از واژن خارج می‌شه که شبیه آبه. به محض اینکه این اتفاق بیفته، باید سریع به بیمارستان رفت تا از خطر عفونت برای جنین جلوگیری بشه.
پارگی زودرس کیسه آب یعنی چی؟
اگه کیسه آب قبل از اینکه زایمان شروع بشه پاره بشه، بهش می‌گن «پارگی زودرس» یا «پارگی پیش از موعد». این حالت خودش دوتا نوع داره:
- یکی وقتی‌که قبل از هفته‌ی ۳۷ بارداری اتفاق می‌افته که خطرناک‌تره، چون ممکنه باعث زایمان زودرس، نارس بودن نوزاد یا عفونت بشه.
- اگر پارگی کیسه آب بعد از هفته ۳۷ اتفاق بیفتد خطر کمتری دارد، اما احتمال عفونت همچنان وجود دارد و باید سریع ارزیابی شود.
وقتی کیسه آب پاره می‌شه، دکتر سریع کارهای مربوط به زایمان رو شروع می‌کنه. تصمیم برای القای زایمان یا صبر کردن به سن بارداری، میزان مایع باقی‌مانده، وضعیت مادر، علائم عفونت و سلامت جنین بستگی دارد. اگه کیسه آب زودتر از موعد پاره بشه، باید حتماً مادر و جنین توسط پزشک معاینه بشن تا مطمئن شن هیچ‌کدوم دچار عفونت نشده‌ان.
دلایل پاره شدن کیسه آب جنین
پاره شدن کیسه آب به خاطر نازک یا ضعیف شدن پرده‌های جنینیه، یا به خاطر انقباض‌هایی که توی رحم پیش میاد. چند تا از دلایل مهمش عبارتند از:
- سیگار کشیدن در دوران بارداری
- عفونت یا بیماری‌های مقاربتی
- عفونت دستگاه تناسلی
- فشار خون بالا
- دیابت
- سابقه پارگی کیسه آب در بارداری‌های قبلی
- جدا شدن جفت
- خونریزی در دوران بارداری
- بارداری چندقلویی و موارد مشابه
علائم پاره شدن کیسه آب جنین چیه؟
تو هفته‌های آخر بارداری ترشحات واژینال زیاد می‌شه و این طبیعیه. ولی آبی که موقع پاره شدن کیسه آب بیرون میاد، با اون ترشحات فرق داره. بعضی وقتا کیسه آب فقط یه سوراخ کوچیک برمی‌داره و مایع داخلش قطره‌قطره بیرون می‌ریزه؛ همین باعث می‌شه بعضی از مامانا فکر کنن ادرار یا ترشح معمولیه.
اما وقتی کیسه آب پاره می‌شه، قضیه فرق می‌کنه! این اتفاق هیچ دردی نداره، اما یهویی می‌افته و معمولاً مامان رو غافلگیر می‌کنه. مایعی که بیرون میاد گرم و شفافه، یه بوی شیرین داره و اصلاً شبیه بوی ادرار نیست.
پارگی کیسه آب ممکنه باعث زایمان زودرس بشه، و این موضوع هم برای مادر و هم برای نوزاد می‌تونه خطرناک باشه. برای همین باید بلافاصله بعد از پاره شدن کیسه آب، به پزشک یا بیمارستان مراجعه کرد. البته همیشه هم این اتفاق باعث زایمان فوری نمی‌شه؛ گاهی ممکنه یکی دو روز بعد نوزاد به دنیا بیاد.
یکی دیگه از خطراتش عفونت مایع آمنیوتیکه. از طرفی، اگه سر جنین هنوز توی کانال زایمان قرار نگرفته باشه، ممکنه بند ناف دورش بپیچه و براش مشکل ایجاد کنه. برای همین پزشک باید تصمیم بگیره که زایمان فوراً انجام بشه یا هنوز می‌تونه کمی صبر کنه.
فرق نشتی کیسه آب جنین با ترشحات واژن و ادرار چیه؟
خیلی وقتا مامان‌ها نشت مایع آمنیوتیک رو با ترشحات طبیعی بارداری یا حتی ادرار اشتباه می‌گیرن، اما اگه کمی دقت کنن، می‌تونن فرقشونو بفهمن. ترشحات واژن لزج، کش‌دار، سفید یا کرمی و نسبتاً غلیظ هستن. ولی مایع آمنیوتیک (آب جنین) کاملاً شفافه، بی‌رنگه و حالت روان و آبکی داره، تقریباً مثل آبه نه مثل ترشح.
تفاوت نشت کیسه آب با ادرار هم توی بوش مشخص می‌شه. مایع آمنیوتیک یه بوی ملایم و شیرین داره، در حالی که ادرار بوی تند آمونیاک می‌ده. ضمن اینکه اگه بعد از خالی کردن مثانه باز هم احساس کردی لباست خیس می‌شه، احتمال زیاد اون مایع، آب جنینه نه ادرار.
پاره شدن کیسه آب و سقط جنین
به گفته‌ی دکتر منیژه جوانمرد، اینکه بعد از پاره شدن کیسه آب، جنین زنده می‌مونه یا نه، بستگی داره به اینکه در چه هفته‌ای از بارداری هستید.
اگه کیسه آب بین هفته ۳۴ تا ۳۷ پاره بشه
ممکنه برای جلوگیری از عفونت در بدن مادر یا جنین، پزشک تصمیم بگیره تا ۲۴ ساعت بعد از پارگی، زایمان (به روش سزارین) انجام بشه.
اگه بین هفته ۲۳ تا ۳۴ این اتفاق بیفته
چون جنین هنوز کامل رشد نکرده، دکتر زایمان رو عقب می‌ندازه. برای پیشگیری از عفونت آنتی‌بیوتیک می‌دن و برای رشد سریع‌تر ریه‌های جنین داروهای استروئیدی تجویز می‌کنن. ممکنه لازم باشه تا زمان زایمان توی بیمارستان بستری بمونید تا وضعیت کاملاً کنترل بشه.
اما اگه قبل از هفته ۲۳ بارداری کیسه آب پاره بشه:
احتمال زنده موندن جنین یا سالم بودنش خیلی کمه. توی این شرایط خطر سقط وجود داره و حتی ممکنه جون مادر هم به خطر بیفته. پزشک معمولاً شرایط رو براتون توضیح می‌ده تا بدونید تصمیم بعدی چی باشه.
چطور بفهمیم کیسه آب سوراخ شده؟
اگه مطمئن نیستید مایعی که از بدن‌تون خارج شده از کیسه آبه یا نه، می‌تونید با یه آزمایش ساده توی بیمارستان یا آزمایشگاه مطمئن بشید. روش‌های دیگه‌ی تشخیص هم شامل اینا می‌شن:
- سونوگرافی
- معاینه دهانه رحم
- آزمایش pH برای مشخص شدن اسیدی یا قلیایی بودن مایع
اگه احساس کردی آب نشت می‌کنه یا لباس‌تون خیس شده، سریع به نزدیک‌ترین بیمارستان برید تا بررسی‌تون کنن.
در صورت پاره شدن کیسه آب چیکار باید کرد؟
اگه حس کردید مایع از واژن خارج می‌شه، اول از همه یه نوار بهداشتی بذارید تا بتونید میزان نشت رو بسنجید (از تامپون استفاده نکنید). بعدش بلافاصله با پزشک‌تون تماس بگیرید. اون بهتون می‌گه که لازمه برید بیمارستان یا مطب. توی مسیر رفتن در حالت درازکش یا نیمه‌نشسته باشید تا فشار کمتری به رحم و جنین بیاد.
سخن پایانی کیسه ی آب جنین چیست و چه نقشی در بارداری دارد؟
کیسه‌ی آب جنین نقش بسیار مهمی در سلامت و رشد طبیعی نوزاد دارد و هرگونه تغییر در میزان یا وضعیت آن می‌تواند نشانه‌ی یک مشکل جدی باشد. آگاهی از عملکرد و علائم مربوط به این کیسه کمک می‌کند تا مادران باردار بتوانند به‌موقع اقدامات لازم را انجام دهند و از بروز خطرات احتمالی جلوگیری کنند. اگر در دوران بارداری متوجه نشت مایع، تغییر در ترشحات یا هر علامت غیرعادی دیگری شدید، حتماً با پزشک یا مشاور متخصص مشورت کنید.
توصیه می‌کنیم برای دریافت راهنمایی دقیق‌تر و پاسخ به پرسش‌های خود درباره سلامت بارداری و مراقبت از کیسه آب، با مشاوران مجرب سایت دایه در ارتباط باشید تا شما را به‌صورت تخصصی راهنمایی کنند.
سوالات متداول درباره‌ی کیسه‌ی آب جنین و نقش آن در بارداری
کیسه آب جنین چیست؟
کیسه آب جنین یا کیسه آمنیوتیک، محفظه‌ای پر از مایع شفاف است که جنین در طول بارداری داخل آن زندگی و رشد می‌کند.
مایع داخل کیسه آب از چی تشکیل شده؟
بیشتر این مایع از آب تشکیل شده، اما در کنار آن مواد معدنی، آنزیم‌ها، سلول‌های جنینی و هورمون‌ها هم وجود دارند.
نقش اصلی کیسه آب در بارداری چیه؟
کیسه آب از جنین در برابر ضربه‌ها و عفونت‌ها محافظت می‌کنه، دمای بدنش رو ثابت نگه می‌داره و به رشد اندام‌ها، مخصوصا ریه‌ها کمک می‌کنه.
اگه کیسه آب پاره بشه چی می‌شه؟
وقتی کیسه آب پاره می‌شه، مایع گرم و شفافی از واژن خارج می‌شه. این نشونه‌ی نزدیک شدن به زایمانه و باید سریع به پزشک یا بیمارستان مراجعه بشه.
دیدگاه ها